• A iniciativa achegará a IA xerativa a 20 institutos da provincia durante o curso 2025-2026.

O CITIC da Universidade da Coruña continúa este luns 23 de febreiro no IES Agra do Orzán o programa formativo en Intelixencia Artificial xerativa dirixido a alumnado de 4º da ESO e 1º de Bacharelato, desenvolvido ao abeiro do acordo firmado pola Deputación da Coruña coa Fundación CITIC.

A sesión de hoxe, a segunda das dúas previstas neste centro, foi impartida polo investigador Javier Andrade Garda. Pola súa banda, asistiron tamén o recentemente nomeado subdirector do CITIC, Eduardo Mosqueira, e Javier Pereira. En representación da Deputación da Coruña participou a deputada de Educación, Yoya Neira.

Educación para comprender e usar a IA con criterio

O avance da Intelixencia Artificial nas dúas últimas décadas, impulsado polo incremento da capacidade de cómputo e o acceso masivo a datos dixitalizados, foi notable. Porén, a aparición de ChatGPT no ano 2022 marcou un punto de inflexión, convertendo a IA xerativa nunha ferramenta de uso xeral e masivo.

As súas capacidades —desde a xeración de texto ata a creación de imaxes, música ou vídeo— abriron importantes oportunidades en ámbitos educativos, profesionais e creativos, pero tamén puxeron de manifesto riscos evidentes, como a desinformación, os sesgos algorítmicos, a manipulación de contidos ou o impacto na toma de decisións. Neste contexto, a educación preséntase como o principal instrumento para potenciar os beneficios da IA e minimizar os seus prexuízos.

Institucións internacionais como a UNESCO ou a Comisión Europea xa desenvolveron marcos de referencia para a alfabetización en IA, subliñando a necesidade de formar especialmente á poboación estudantil, tanto pola súa vulnerabilidade como polo seu papel clave no futuro da sociedade dixital.

Un programa baseado no marco europeo AILit

A proposta formativa do CITIC inspírase nas recomendacións do marco europeo AILit, estruturado arredor de tres eixes fundamentais: coñecementos, habilidades e actitudes para un uso eficaz e responsable da IA xerativa. O programa aborda catro dominios clave: entender, usar, xestionar e deseñar IA.

O obxectivo principal é proporcionar ao alumnado unha base sólida que lles permita comprender que é a IA xerativa, como funciona e en que se diferencia doutros sistemas de intelixencia artificial, así como coñecer conceptos técnicos básicos como os algoritmos, o adestramento con datos e a xeración probabilística de contidos. Preténdese tamén que poidan utilizar estas ferramentas de forma práctica, segura e crítica, tanto no ámbito académico como na súa vida cotiá, aprendendo a detectar sesgos ou erros nos resultados xerados por sistemas automáticos e reflexionando sobre as implicacións éticas, legais, sociais e ambientais do seu uso. Non se trata unicamente de aprender a empregar ferramentas, senón de comprender o seu funcionamento e as súas consecuencias, fomentando a autonomía, o pensamento crítico e a responsabilidade.

Os contidos estrutúranse en dúas sesións de dúas horas en cada centro. Na primeira sesión, xa celebrada no IES Agra do Orzán, abordouse unha introdución á intelixencia artificial, explicando que é e que non é, os seus principais campos e os fundamentos da aprendizaxe automática e dos modelos de linguaxe. Traballouse tamén o uso de chatbots para a creación de texto, como ChatGPT, Gemini, Perplexity ou HuggingChat, xunto coa enxeñaría de prompts, a importancia da privacidade, o uso do contexto e os modelos que “razoan”. Ademais, analizouse a IA como ferramenta de apoio á aprendizaxe, atendendo á detección de sesgos, erros e plaxios, así como ao seu impacto nos procesos de estudo, especialmente na evocación, elaboración e transferencia do coñecemento.

Na segunda sesión, que se desenvolveu hoxe, o foco sitúase na IA xerativa aplicada á creación de imaxe, audio e vídeo, así como no uso responsable e legal destas tecnoloxías. Abordáronse técnicas de prompting para imaxe e a análise dos dereitos de autor, realizouse unha comparativa de ferramentas como Adobe Firefly ou Suno para a creación musical, e explorouse a xeración de audio e vídeo mediante distintas aplicacións. Presentáronse tamén ferramentas específicas como NotebookLM ou ChatPDF e promoveuse un debate arredor do uso responsable, a autoría, a privacidade e o marco regulador europeo, incluída a futura Lei de IA.

Compromiso coa igualdade de oportunidades dixitais

O programa, que chegará a un máximo de 20 centros seleccionados pola Deputación da Coruña, desenvolverase ao longo do curso 2025-2026 en institutos urbanos e rurais da provincia.

Desde o CITIC subliñan que esta acción forma parte do seu compromiso coa transferencia de coñecemento á sociedade e coa promoción das vocacións tecnolóxicas entre a mocidade.

Este programa supón un paso máis na colaboración entre o CITIC e a Deputación da Coruña para achegar o coñecemento tecnolóxico á comunidade educativa e preparar ás novas xeracións para un contexto dixital en constante transformación.