• A iniciativa europea, liderada por COCEMFE e coa participación da Universidade da Coruña a través do CITIC, conclúe tras dous anos e medio de traballo colaborativo e deixa un legado de recursos abertos para promover o deseño centrado na persoa na educación superior.

O proxecto europeo Erasmus+ Design2Freedom finalizou oficialmente tras trinta e un meses de traballo conxunto entre a Confederación Española de Persoas con Discapacidade Física e Orgánica (COCEMFE), a Universidade da Coruña, Vilniaus Kolegija (Lituania), Creative District (Bélxica) e Technicka Univerzita v Kosiciach (Eslovaquia). A iniciativa pecha así unha etapa na que contribuíu a transformar o ensino universitario mediante metodoloxías de deseño centrado na persoa, situando as persoas con discapacidade no centro dos procesos de innovación.

A participación da Universidade da Coruña, desenvolvida desde o Centro de Investigación en Tecnoloxías da Información e das Comunicacións (CITIC) baixo a coordinación da investigadora Betania Groba, foi determinante para trasladar a investigación a contornos reais de aprendizaxe e favorecer a colaboración entre universidade, entidades sociais e cidadanía. O CITIC desempeñou un papel clave tanto no desenvolvemento de actividades de innovación como na validación de metodoloxías e recursos destinados a fomentar unha educación superior máis accesible e inclusiva.

Os últimos meses do proxecto estiveron marcados pola celebración dos eventos multiplicadores organizados polas entidades socias en España, Bélxica, Lituania e Eslovaquia. En total, preto de 500 persoas participaron nestas xornadas, entre profesorado, estudantado, persoal investigador, profesionais e representantes de entidades sociais. A Universidade da Coruña foi unha das sedes destes encontros, contribuíndo a difundir os resultados do proxecto e a reforzar o intercambio de experiencias entre os distintos axentes implicados.

O peche oficial tivo lugar os días 11 e 12 de xuño en Bruxelas, onde se celebrou a última reunión transnacional do consorcio. En representación da UDC participaron as investigadoras Betania Groba e Patricia Concheiro, que traballaron xunto ao resto das entidades socias na revisión final de todos os resultados do proxecto, na avaliación das experiencias piloto e na definición da estratexia para garantir a continuidade dos materiais desenvolvidos. Durante eses días tamén se celebrou o encontro internacional Promoting Person-Centered Design for Disability in Higher Education, organizado por Creative District, que reuniu especialistas europeos para reflexionar sobre os retos do deseño inclusivo e o futuro da formación universitaria.

Un dos principais legados de Design2Freedom é o conxunto de recursos educativos abertos desenvolvidos durante o proxecto. Entre eles destacan un curso en liña gratuíto de quince horas de duración, un mapa internacional de experiencias inclusivas, un kit de ferramentas dixitais para o profesorado e unha guía de boas prácticas para incorporar o deseño centrado na persoa aos plans de estudo universitarios. Todos estes materiais están dispoñibles de balde e en varios idiomas, co obxectivo de facilitar a súa transferencia e ampliar o seu impacto máis aló da duración do proxecto.

Segundo explica Betania Groba, coordinadora do proxecto na Universidade da Coruña, «o propósito foi xerar ferramentas útiles e transferibles que permitan consolidar un cambio na formación universitaria e contribuír a que o deseño inclusivo forme parte da práctica docente e profesional».

Ao longo destes dous anos e medio, o CITIC impulsou algunhas das accións máis representativas do proxecto, converténdose nun espazo de encontro entre investigación, innovación tecnolóxica e participación social. Entre elas destaca o hackathon europeo Inclusive Design Lab, celebrado en decembro de 2024 nas instalacións do centro de investigación. Durante este encontro, equipos internacionais e interdisciplinares traballaron xunto a persoas con discapacidade para desenvolver solucións tecnolóxicas accesibles, poñendo en práctica metodoloxías de cocreación e deseño centrado na persoa.

Outro dos fitos foi o estudo piloto Design4Occupation, coordinado desde a Universidade da Coruña coa implicación do CITIC. Nesta iniciativa, estudantado do Grao en Terapia Ocupacional colaborou con persoas usuarias de COGAMI e ASPACE Coruña e con persoal investigador do centro para deseñar produtos de apoio adaptados a necesidades reais, favorecendo a autonomía e a participación das persoas con discapacidade na súa vida cotiá. Esta experiencia permitiu trasladar o coñecemento científico ao ámbito social mediante unha estreita colaboración entre universidade, entidades do terceiro sector e persoas usuarias finais.

Precisamente, a colaboración con organizacións como COGAMI e ASPACE Coruña foi un dos elementos que distinguiron Design2Freedom, consolidando un modelo de innovación aberta no que a investigación se desenvolve xunto ás persoas destinatarias das solucións e non unicamente para elas.

Coa finalización do proxecto, o CITIC da Universidade da Coruña reforza o seu compromiso cunha investigación orientada ao impacto social e co desenvolvemento de tecnoloxías e metodoloxías que contribúan a construír unha educación superior máis accesible, participativa e inclusiva, consolidando ademais o seu papel como referente europeo en innovación aplicada ao deseño centrado na persoa.